Ekoller - Sistemler
Yakup Fikret Kutluğ  -Türk Musikisinde Makamlar-
 

Sunuş 

Türk musikisi iki ana unsur üzerinde kurulmuştur. Bunlardan biri "makam"lar, diğeri de usûllerdir.

Temeli teşkil eden bu iki ana unsurun yanında, musiki eserlerinin bestelerinin olgunlaşmasını sağlayan yardımcı unsurlar da vardır: Üslub, tavır ve nota bilgisi gibi.

Şahsi özelliğe dayanan ve ancak kişinin varlığı ile var olabilen bu yardımcı unsurları, bestekar ve icracılar kendi san'at, kudret ve kabiliyetleri ölçüsünde musikimize katarak, Türk musikisinin en yüksek seviyede olgunlaşmasına yardımcı olmuşlardır.

Musikimizin var oluş sebeplerini teşkil eden bu esaslar içinde, ana unsurlar ile yardımcı unsurlar yerlerini almışlar, görevlerini üstlenmişler ve Türk musikisinin tarihi ve asil bütünlüğü ile ahengini muhafaza etmişlerdir. Bu sebepledir ki, "kudema" (geçmişteki musiki ustaları, bestekar ve hocalar), musikimizi bir ilim ve san'at kompozisyonu olarak görüp işlemiş ve adına "îlm-i şerif-i musiki" demişlerdir. Biz bu kitabımızda ana unsurlardan birini teşkil eden "makamlar" konusunu ele alacağız. Diğerlerine icap ettiği zaman atıflarda bulunacağız.

Genelde makam deyimi, musiki tarihimiz içinde kurulmuş ve bugüne intikal etmiş nazari sistemlerin tekamül ve akışları göz önünde tutularak tetkik edildiği zaman, daha iyi açıklığa kavuşmuş olacaktır. Çünki, bu nazari sistemlerin biri birine yaptıkları etkiler ve faydalanmalar, sonrakilerin daha mütekamil olmalarında, eski müzikologların yazılı eserlerinden istifade edilerek, hatta, çoğu bölümlerde metinlere sadık kalınarak, nazariyat alanına sunulmuşlardır.

Temel Kaynak : Yakup Fikret KUTLUĞ - Türk Musikisi Nazariyatı - YKY Yayınları - 1.Baskı- Aralık 2000

 

Giriş :  Aralıklar

1)  Urmevî-Meragî Sistemi

A) Safiyüddin Urmevî'de

a) Küçük Aralıklar
b) Büyük Aralıklar ve Cinsler

B) Abdülkâdir Merâgî'de

a) Küçük Aralıklar
b) Büyük Aralıklar ve Cinsler

C) Sistemci Okulda

a) Ana Makamlar (Edvâr-ı Meşhûre; Safiyüddin 'de Şedler)
b) Âvâzeler
c) Şûbeler
d) Kantemiroğlu'nda Makam ve Terkibat
e) Abdülbâki Nâsır Dede'de Makam ve Terkîbat

2) Râuf Yektâ Bey Sistemi

A) Büyük Aralıklar
B) Orta Aralıklar
C) Küçük Aralıklar

3) Arel -Ezgi Sistemi

A) Dr. Suphi Ezgi'de Aralıklar
B) Hüseyin Sadettin Arel'de Aralıklar
a) Büyük Aralıklar
b) Küçük Aralıklar

4) Abdülkâdir Töre - M. Ekrem Karadeniz'in Görüşleri