Abdülkadir Töre-M. Ekrem Karadeniz'in Görüşleri

"Türk Musikisinin Nazariye ve Esasları" adlı kitap ile Abdülkadir Töre-M. Ekrem Karadeniz, seslerin hesaplanması alanında yeni bir görüş açışı ileri sürmüş, küçük aralıkların hesaplanmasında ve tertibinde, şimdiye kadar musikimiz nazariyatında uygulanmayan, Batı musikisinde uygulama alanı bulan "sent" sistemim getirerek, Pisagor sisteminin yanlış olduğunu, doğru sistemin, kendilerinin getirdiği sent sistemi olacağım ve sistemin kabul edilmesi ile kolaylıklar sağlanacağını açıklamışlardır.

Kitabında sekizlinin kuruluşuna ilişkin yeterli bir açıklama yapmayan M. Ekrem Karadeniz, her ne kadar dörtlü ve beşlilerden söz etmiş ise de, yine de makamların kuruluşuna ilişkin açıklayıcı bir bilgi vermemiştir. Diğer bir deyişle, makamların kuruluş özellikleri, unsurlar, üzerinde durulmamış, yalnız skalaları verilmiş, tarifleri ise perde isimleri sayılarak yapılmıştır.

Keza, musikimizin 24 eşit olmayan perdeye bölünmesine karşılık Töre-Karadeniz, 41 aralığa bölünen bir skala kabul etmiştir.

Bir tanini içinde altı küçük aralık bulunduğunu tesbit eden bu görüşe göre, küçük aralıklar şunlardır:

Aralığın ismi

Senti

Frekansı

Koma sayısı

İşaretler

Koma

200

77/76-1,0132

1

-

-

Irha

300

51/50-1,02

1,5

Sagir

500

31/30-1,033

2,5

-

-

Bakiye

800

20/19-1-0535

4

Küçük Mücennep

1,000

16/15-1,068

5

-

Büyük Mücennep

1,600

10/9-1,11

8

-

-

Tanini

1,800

9/8-1,125

9

-

-

Irha ve sagir aralıklarının Batı musikisinde bulunmadığına işaret eden Karadeniz, bir tanini aralığı içinde altı tane küçük aralık olduğunu, yukarıda görülen cetvelde tesbit etmiş, ancak sagir aralığı için özel bir işaret göstermemiştir. Karadeniz bu aralığın yerini ve genişliğin! tayin ve tarif ederken: "Kürdi perdesi île Segah perdesi arasındaki aralık 500 sent olduğu halde, benzerliği bozmamak için Kürdi perdesinden 500 değil, 700 sentlik bemol ile göstermek durumu vardır'" diye, sagir aralığının Segah perdesinde iki buçuk koma bu'udünde bulunduğunu, halbuki, diğer bazı perdelerde ve mesela, Zengüle ile Rast arasındaki aralığın 4+1,5=5 koma teşkil ettiğini hesaplamaktadır. Bu durumda, sagir aralığı değişik bir açıklık göstermekte, açıklığı kapatmak için de tabii olmayan bir toplamaya giderek, 500 sentlik (2,5 komalık) açıklığı 700 sentlik (3,5 komalık) açıklığın işareti olan "b" ile göstermek zorunda kalmaktadır. Özellikle Buselik perdesindeki bu aralıklar, koma aralığı ile hesap edilse bile, perdenin Segah olarak kabul edilmesi karışıklığa sebep olmaktadır.

Ekrem Karadeniz, küçük aralıklardan ırha aralığını kendine mahsus bir arıza işareti ile göstermiş, diğer arıza işaretleri ile gösterilen aralıklar arasında kabul etmesi ile, bu aralığın müstakil bir aralık olarak olduğuna işaret etmiştir.39