Yazarın Dip Notları :
1 Güney İrak'ta
Babilonya ülkesi.
2 Sümerlilerin Güney Irak'taki meşhur şehirlerinden biri.
3 H. Sadettin Arel, Türk Musikisi Kimindir?, s. 162.
4 Rauf Yekta, Türk Musikisi, Fransızcadan çeviren: Orhan Nasuhioğlu,
s. 84.
5 Saflyüddin, Kitabü'l-Edvar, Makale l, Fasıl l.
6 Eski musikiciler bakiye aralıgına "fazla" ismini de vermişlerdi.
7 Doç. Yalçın Tura, Türk Musikisinin Meseleleri, s. 178.
8 Farabî, Kitabü'l-Musikiyü'l-Kebir, "Kitab-ı Makalat".
9 (Farabî ve Safiyüddim'den nakil suretile) Rauf Yekta, Türk Musikisi,
Pransızcadan çeviren: Orhan Nasuhioğlu, s. 61.
10 Murad Bardakçı, Meragalı Abdülkadir, s. 55.
11 Safiyüddin, Şerefiye, Makale 2, Fasıl 2.
12 Abdülkadir Meragî, Cami'ü'l-Elhan, Bab 4, Fasıl l.
13 Farabî ve sistemci okul kurucuları yumuşak cinsi üç kısma ayırarak
incelemişlerdir. Bu kısımlar şunlardır:
l- Normal cins, 2- Kromatik cins, 3- Düzenleyici cins. Aynı
müzikologlar kavî cinsi de dört kısma ayırmış-
lardır: l- Sürekli cins, 2- Kesintili cins, 3- iki kadı
cins, 4- Ayrı cins.
14 Safiyüddin, Şerefiye, Makale l, Fasıl 3.
15 Abdülkadir Meragî, Cami'ü'l-Elhan, Bab 4, Fasıl 2.
16 Murad Bardakçı, Meragalı Abdülkadir, s. 61.
17 Murad Bardakçı, Meragalı Abdülkadir, s. 62.
18 Abdülkadir Meragî, Cami'ü'l-Elhan, Bab 7, Fasıl 3.
19 Abdülkadir Meragî, Cami'ü'l-Elhan, Bab 6, Fasıl l.
20 Abdülkadir Meragî, Cami'ü'l-Elhan, Bab 6, Fasıl 3.
21 Abdülkadir Meragî, Cami'ü'l-Elhan, Bab 6, Fasıl 4.
22 Rauf Yekta, Türk Musikisi Nazariyatı, s. 40.
23 Rauf Yekta, Türk Musikisi Nazariyatı, s. 96.
24 Dr. Suphi Ezgi, Amelî ve Nazarî Türk Musihisi, C. l, s. 8 ve müteakip.
25 H. Sadettin Arel, Türk Musikisi Nazariyatı Dersleri, s. 4 ve müteakip.
26 Dr. Suphi Ezgi, Amelî ve Nazarî Türk Musikisi, C. l, s. 10.
27 Dr. Ezgi, Amelîve Nazarî Türk Musikisi'nin l. cildinde beşlileri
anlatırken eksik bıraktığım 4. ciltte (s.156)
açıklamış bulunuyor. Ona göre beşli aralığı, artık
beşli, beşli ve eksik beşli olmak üzere üç çeşittir, l. ciltte
artık beşliyi yazmayı unutan Dr. Ezgi bu noksanını 4.
ciltte tamamlamıştır.
28 Dr. Ezgi, 4. cildin 156. sayfasında büyük eksik beşli aralığının
kullanılmadığını yazmıştır. Diğer taraftan l.
ciltte bu aralığın Dügah ile Dik Hisar arasında bulunduğunu
ve Arazbarda kullanılmış olduğunu işaret etme-
sine rağmen sonra bu ifadesinden vazgeçmiştir.
29 Bu farklar Arel-Dr. Ezgi okulunu sistemci okuldan ayıran kriterlerden
biridir.
30 Dr. Ezgi l. ciltte artık ikiliyi bir çeşit olarak göstermiş, 4.
ciltte ise bu yanlışını düzelterek üç çeşit olduğunu
kaydetmiş, fakat örnek vermemiştir (s. 157). Biz artık
ikilinin bu çeşitlerin! Hicaz, Saba ve Hüzzam makamlarında açıkladık.
31 Arel-Dr. Ezgi okulu, umumî intizamı bozmamak kaygusu ile, makamlarımızın
ana hatlarına, kritik olan la-
hinlerine kadar sokularak çeşnilerini değiştirmiş, kulağımıza
mülayim ses yerine garip nağmeler gelmesine
adeta yol açmıştır.
32 Artık bakiye aralığı bugün kullanılmıyor.
33 Dr. Suphi Ezgi, Amelî ve Nazarî Türk Musikisi, C. l, s. 17.
34 Dr. Suphi Ezgi, Amelî ve Nazarî Türk Musikisi, C. l, s. 17.
35 H. Sadettin Arel, Türk Musikisi Nazariyatı Dersleri, s. 6, No. 23.
36 H. Sadettin Arel, Türk Musikisi Nazariyatı Dersleri, s. 5, No. 18.
37 H. Sadettin Arel, Türk Musikisi Nazariyatı Dersleri, s. 6, No. 21.
38 M. Ekrem Karadeniz, Türk Musıkisinin Nazariye ve Esastan, s.
10.
39 Yardımcı seslerin belirtilmesinde aynı bir bemol işareti kullanan
Karadeniz, ana sese 400 sent kadar yakın
olan dört ses için kullanılacağına ayrıca işaret
etmektedir.
Türk Musikisinde Makamlar
Türk Musikisinde Makamlar, İstanbul Teknik Üniversitesi Devlet Konservatuvarı öğretmenlerinden, kanun sanatçısı ve Türk müziği araştırmacısı Doçent Yakup Fikret Kutluğ'un yıllar süren araştırmalarının ürünü. Türk müziğinde 20. yüzyılın önemli sistem kurucularından müzikolog Hüseyin Sâdettin Arel'in öğrencisi olan Kutluğ'un kitabı, inceleme ve nota ciltleriyle 40 seçme eser içeren iki CD'den oluşuyor.
"İnceleme" cildinde klasik Türk müziğinde ve Türk halk müziğinde makamlar konusu bütün ayrıntılarıyla, derinliğine inceleniyor. 219 basit ve mürekkep makam tek tek ele alınıp, her makam için dizi şemaları veraliyor. Ayrıca Rauf Yekta ve Hüseyin Sâdettin Arel- Dr. Suphi Ezgi gibi bilginlerin geliştirdiği sistemler ve Abdülkadir Töre- M. Ekrem Karadeniz gibi bilginlerin sistemleşmemiş görüşleri eleştirel bir bakışla değerlendiriliyor.
"Notalar" bölümünü oluşturan beş cilte (Basit Makamlar, Mürekkep Makamlar, Şed Makamlar, Sonuna Takı Alarak Karar Verilen Makamlar ve Türk Halk Musikisinde Makamlar) klasik Türk müziğimizden 219 makamda, halk müziğimizden de çeşitli makam ve ayaklarda 600'ün üzerinde seçme eserin notası veriliyor.
CD'lerde ise kitapta ele alınan 219 makamın 40'ı için birer örnek eser yer alıyor. Değişik formlrdan (peşrev, saz semâi, şarkı, taksim) seçilen örnekler, 'klasik beşli' (ney, kemença, kanun, tanbur, vurmalı sazlar) ile icra edildi. Projede Salih Bilgin (ney), Derya Türkan (kemençe), Taner Sayacıoğlu (kanun), Murat Aydemir (tanbur) ve Hüseyin Tuncel (bendir, daire, solist) olarak yer aldı.
Türk Musikisi'nde Makamlar, müzik literatürümüzde makamlar konusunun ilk kez bu kadar geniş kapsamda ve bu kadar çok sayıda eserle ele alındığı bir çalışma...