İlk Öğretim Kurumları Müzik Dersi Programı'nda Geleneksel Türk Sanat Müziği Müfredâtı Üzerine bir Çalışma

(Bölüm 5)

İLKÖĞRETİM KURUMLARI MÜZİK DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMININ GTSM YÖNÜNDEN İNCELENMESİ

        İlköğretim Kurumları Müzik Dersi Öğretim Programı, Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı’nın 22. 4. 1994 gün ve 298 sayılı kararı ile kabul edilmiştir.  Programın tanıtım bölümü şöyledir:

         Genel Açıklamalar

         1.  Bu program İlköğretim kurumlarının sekiz yıllık müzik eğitimini bir bütün olarak kapsar. 
2.  Bu program İlköğretim kurumlarının yapısı ve İlköğretim çağı çocuğunun müziksel gelişimi birlikte göz önünde bulundurularak program Birinci Devre (1. 2. 3.  sınıf), İkinci Devre (4. 5.  sınıf), ve Üçüncü Devre (6. 7. 8.  sınıf) olmak üzere birbirini izleyen üç aşamadan oluşturulmuştur.  
3.  Müzik dersi programının birinci ve ikinci devreleri, mihver derslere bağlı olmakla birlikte çağdaş müzik eğitiminin bir gereği olarak aynı zamanda kendi ekseni üzerine de oturtulmuştur.
4 Programda müzik dersi ile mihver dersler arasındaki bütünlüğün yanı sıra, hayat ile müzik arasında da bütünlük sağlanmıştır.  
5.   Programda birinci devre müzik derslerinin sınıf öğretmenleri, ikinci devre müzik dersinin sınıf öğretmenleri veya müzik öğretmenleri, üçüncü devre müzik derslerinin ise müzik öğretmenlerince verilmesi esas alınmıştır.  
6.  Bu programda müzik dersleri, mihver ve diğer derslerle ilişkileri yanı sıra müzik alanının kendi özellikleri de gözetilerek konular üniteler halinde belirlenmiştir.  
7.  Bu program ilköğretim çağı çocuklarının tümünü “Genel Müzik Eğitimi” almak için gerekli müzik yeteneğine sahip görmekte ve bu bakımdan bütün ilköğretim öğrencilerini kapsamaktadır.  
8.  Programda, ülkemizde yaşayan belli başlı müzik türlerinin hepsine yer veren, millî birlik ve beraberliğimizi koruyan, pekiştiren ve geliştiren ortak temel müzik kültürü ve bunun gerektirdiği ortak bir müzik repertuarı kazandırılması esas alınmıştır.  
9.  Program, müzik dersinin, müziğin her boyutuyla ele alınıp işlendiği bir ders olarak gerçekleşmesini ve böylece çocuğun bilişsel, devinişsel, duyuşsal davranışlarıyla bir bütün olarak gelişmesini öngörmektedir.  
10.    Programın birinci ve ikinci devrelerinde yer alan “ Çevremiz ve Müzik”, ile “Atatürk’ümüz ve Müzik” üniteleri esas ünitelerdir.  Bu üniteler diğer derslerdeki ilgili ünitelerle bağlantılı olarak belirli gün ve haftalarda yeri ve zamanı geldikçe işlenecektir.  
11.    Programın özellikle birinci ve ikinci devrelerinde öğrenci için ülkemizde yapılması plânlanan “Vurmalı Ezgi Çalgısı” öngörülmektedir.  Bunun yanı sıra öğrencilerin ilgileri ve çevre özellikleri de göz önünde bulundurularak diğer çocuk çalgılarının da kullanılması beklenmektedir. 
12.    Müzik dersleri, esas olarak, bu amaçla düzenlenmiş müzik dersliklerinde yapılmalıdır.  Bu mümkün olamadığı taktirde yeterli araç ve gereç sağlanarak normal derslikler ve diğer uygun mekânlarda yapılabilmelidir.   
13.    Programda, ilköğretim kurumlarında müzik eğitiminin genel amaçları, devre amaçları ve ünite amaçları ile, ünite amaçlarına ilişkin bilişsel, devinişsel ve duyuşsal davranışlar belirlenmiştir.  Aynı zamanda ana ve alt konulara ayrıştırılmıştır.  
14.    Müzik dersinin işlenişinde yararlanılacak genel öğretim yöntemlerinin yanında “Çözümleme, yaratma, sorma-cevaplama, yeniden bulma, örnekleme, anlatma, tartışma, öyküleme “ gibi yöntem ve tekniklere, ünitenin özelliklerine göre yer verilmelidir.  
15.    Müzik derslerinde öğrencinin yaşayışından ve çevresinden yola çıkılarak kazandırılan her davranış (bilgi-beceri) somut örneklerle desteklenmeli “yakından uzağa, somuttan soyuta, bilinenden bilinmeyene ve yaparak yaşayarak öğrenme” gibi ilkeler esas alınmalıdır.  
16.    Program öğelerinden “öğretme-öğrenme” durumları (işleniş) ile “sınama-ölçme” durumlarına ilişkin örnekler her devrenin ilk sınıflarının her ünitesinde verilmiştir.  “Değerlendirme”  öğesine ilişkin örnekler ise, birinci devrenin birinci sınıfının ilk ünitesi ile, son ünitesinin bitiminde verilmiştir.  
17.    Programda, esas ve çalgı müziklerinin bir bütünlük içinde de alınması ilke edinilmiştir.  Ünitelere göre sınıf ve öğrencinin düzeyine uygun, eğitici niteliği yüksek, ezgi-söz uyuşumu (prozodisi) doğru, ses sınırı öğrencilerin ses alanlarına (ses genişliklerine) uygun şarkılar seçilmelidir.  Şarkıların sınıf, öğretmen ve öğrenci çalgıları ile eşlikler yapmaya elverişli olmasına dikkat edilmelidir.  
18.    Şarkı öğretiminde şarkının özelliğine göre şarkının sözünden, ezgisinden veya ritminden yola çıkılarak genellikle “bütün-parça-bütün” yöntemi uygulanabilir.  Ancak, yeri geldikçe “parçadan bütüne” yönteminden de yararlanılabilir.  
19.    Şarkı öğretimi sırasında olabildiğince “yaratıcı çalışmalar” a yer verilmeli, sözlerin anlamı ve ezginin ritmi üzerinde durularak “oyunlaştırma” ya özen gösterilmelidir.  
20.    Şarkı öğretimi, birinci devrenin ilk iki yılında daha çok “işitme” yoluyla (kulaktan) yapılabilir.  Bu yol, diğer sınıflarda da yeri ve zamanı geldikçe sürdürülebilir.  “Müzik yazısı yoluyla” (notasından) şarkı öğretimi ise, en geç birinci devrenin üçüncü sınıfında başlayabilir.  
21.    Ses değişimi (mutasyon) dönemindeki öğrencilere ses sınırlarını zorlamayan  özel bir eğitim uygulanmalıdır.  Bu yaklaşımda daha çok çalgı ve ritm eğitimine ağırlık verilmelidir.  
22.    Derslerin işlenişi, kesinlikle müzik yapma (söyleme, çalma, yaratma) ve dinleme üzerine kurulmalıdır.  Bu çerçevede müzik dersi bir şarkı ile  başlayıp, yine bir şarkı ile bitirilebilir.  Derse bir önceki derste öğrenilen şarkı ile başlanıp yeni bir şarkının öğrenilmesine geçilebilir.  Böylece eski ve yeni şarkıların birbirini izlemesi ile programda öngörülen “etkin bir şarkı dağarcığı” oluşturulabilir.  
23.    Sınama-ölçme durumları ve değerlendirme işlemleri, dersin genel akışı ve işlenişi çerçevesinde uzun zaman almayacak biçimde gerçekleştirilmelidir.  Her öğrencinin tek tek sınanması ve değerlendirilmesinden çok, küçük ve büyük grupların gözlenmesi şeklindeki bir yaklaşıma ağırlık verilmelidir.  
24.    Öğrenci davranışlarının gözlenmesinde ve değerlendirilmesinde gereksiz ikileme düşülmekten kaçınılarak, çok seçenekli sorularla çocukların düşünme basamaklarının artırılmasına, geliştirilmesine ve olumlu davranış değişikliklerinin ödüllendirilmesine özen gösterilmelidir.  
25.    İlköğretimin hangi devresinde ve hangi sınıfında, hangi üniteye ilişkin olursa olsun, her müzik dersinde programın “amaçlar, davranışlar, öğretme-öğrenme durumları (işleniş), sınama-ölçme durumları ve değerlendirme işlemleri” öğelerine yer veren bir anlayışla gerçekleştirilmesine özen gösterilmelidir.  
26.    Bu program, temelde sekiz yıllık ilköğretim kurumlarını esas almakla birlikte, bu genel çerçeve içinde müzik ders saatleri dikkate alınarak bağımsız ilkokul, ortaokul ve lise bünyesindeki ortaokullarda da uygulanabilir niteliktedir”.

       Bu program çerçevesinde İlköğretim Kurumlarında yapılacak olan müzik dersinin şu amaçlara ulaşması beklenmektedir:

İlköğretim Kurumları Müzik Dersi’nin Genel Amaçları

        1. Temel müzik bilgilerine sahip olabilme. 
2. Sesleri temel özellikleriyle tanıyabilme.
3. Sesler arasındaki temel ilişkileri kavrayabilme.
4. Müziği oluşturan temel öğeleri kavrayabilme.
5. Müzik yapma ve dinleme araçlarını tanıyabilme.
6. Müzik topluluklarını tanıyabilme.
7. Geleneksel ve çağdaş; yöresel, ulusal ve evrensel müzikleri tanıyabilme.
8. Müziğin kaynağını, oluşum ve gelişimini kavrayabilme.
9. Müziğin insan yaşamındaki yerini ve önemini kavrayabilme.
10. Düzeyine uygun müzikleri çözümleyebilme.
11. Düzeyine uygun müzikler yazabilme.
12. Müziğin her türünde nitelikli olanı niteliksizden ayırdedebilme.
13. Çevresi ile müziksel iletişim ve etkileşimde bulunabilme.
14. Atatürk’ ün müzikle ilgili temel görüşlerini doğru anlayabilme.
15. Sesini doğru etkili kullanabilme.
16. Dinlediği müziklere uygun ritmik devinimlere eşlik edebilme.
17. Çalgısını temiz ve düzenli kullanabilme.
18. Müzik yapma, dinleme araç ve gereçlerini kurallarına uygun kullanabilme.
19. Sözlü müziklerde  Türkçe’yi doğru ve anlamlı kullanabilme.
20. Düzeyine uygun tekerleme, sayışma, ninni, şarkı, türkü, marşları doğru temiz ve anlamlı söyleyebilme.
21. Düzeyine uygun müzikleri çalgısıyla doğru temiz ve anlamlı çalabilme.
22. Kazandığı müzik dağarcığını çeşitli etkinliklerle sergileyebilme.
23. Müzik yazısını doğru okuyabilme.
24. Müzik yazısını doğru yazabilme.
25. Başta İstiklâl Marşı olmak üzere, başlıca ulusal marş ve şarkılarımızı özüne uygun söyleyebilme.
26. Müziği başka anlatım biçimlerine dönüştürebilme.
27. Düzeyine uygun müziksel araç ve gereç yapabilme.
28. Yaratıcı müziksel çalışmalar yapabilme.
29. Müziksel bir çevre içinde yaşadığının farkında olabilme.
30. Müzik yapmaya istekli olabilme.
31. Müzik yapmaktan hoşlanabilme.
32. Müzik dinlemekten hoşlanabilme.
33. Çeşitli türdeki müziklerden hoşlanabilme.
34. Çevresindeki müzik etkinliklerine katılabilme.
35. Serbest zamanını müzikle geçirebilme.
36. Yaşamında müzikten yararlanabilme.
37. Kendisini müzik yoluyla ifade edebilme.
38. Müzik yoluyla, sevgi, paylaşma, ve sorumluluk duygusunu geliştirebilme.
39. Sağlıklı müziksel çevre konusunda bilinçli ve duyarlı olabilme.
40. Çok yönlü ve hoşgörülü bir müzik anlayışı kazanabilme.
41. Kendine özgü bir müziksel kişilik geliştirebilme.
42. Bilinçli bir müzik dinleyicisi olabilme.
43. Müzik kültürünün genel kültürün ayrılmaz bir öğesi olduğunu görebilme.
44. Ulusal birliğimizi, bütünlüğümüzü pekiştiren ve dünya ile bütünleşmemizi kolaylaştıran bir şarkı dağarcığına sahip olabilme. 

       Programda 1, 2 ve 3.  sınıflar, birinci devre; 4 ve 5.  sınıflar ikinci devre;  6, 7 ve  8.  sınıflar ise üçüncü devre olarak adlandırılmaktadır.  Her devre için ayrı ayrı tespit edilen amaçlar ise şunlardır:

  Birinci Devre Amaçları (1. ,2.  ve 3.  Sınıflar)

1. Çevresindeki başlıca varlık ve kişileri ses özellikleriyle tanıyabilme.
2. Doğadaki sesleri tanıyabilme.
3. Kullandığı araçları, çıkardıkları seslerle tanıyabilme.
4. Çevresinde kullanılan çalgıları seslerle tanıyabilme.
5. Çevresindeki varlıkları hareket hızlarıyla ayırt edebilme.
6. Çevresindeki varlıkların seslerini gürlükleriyle ayırt edebilme.
7. Çevresindeki varlıkların hareket ve seslerindeki düzeni-ritmi fark edebilme.
8. Düzeyine uygun ezgilerin temel-biçimsel özelliklerini sezebilme.
9.  Bildiği tekerleme-sayışma, ninni, şarkı, türkü ve marşların ezgi kümeleri arasındaki temel ilişkileri fark edebilme.
10. Dağarcığındaki müzikleri türüne göre tanıyabilme.
11. Müzik yapma ve dinlemeyle ilgili temel kuralları fark edebilme.
12. Atatürk’ ün müziğe olan sevgi ve ilgisini farkında olabilme.
13. Çevresindekilerle müzik yoluyla iletişim kurabilme.
14. Çevresindeki başlıca varlıkları ve doğa olaylarını hareket ve sesleriyle taklit edebilme.
15. Dağarcığındaki başlıca sayışma-tekerleme, ninni, şarkı, türkü ve marşları doğru ve düzenli söyleyebilme.
16. Yaptığı, dinlediği müziklere uygun hareket edebilme.
17. Uygun müziksel araç ve gereçlerle müzik yapabilme.
18. Konuşurken, şiir okurken ve şarkı söylerken sesini yormadan kullanabilme.
19. Müzik yapma ve dinleme araçlarını dikkatlice kullanabilme.
20. Bildiği müzikli oyunları özelliklerine uygun hızda kullanabilme.  
21. Çevresindeki varlıkların hareket ve seslerini hız ve gürlükleriyle taklit edebilme.
22. Sözlerin anlam ve bütünlüğüne uygun hız ve gürlükte konuşabilme.
23. Dağarcığındaki şiirleri, anlam ve bütünlüğüne uygun hız ve gürlükte okuyabilme.
24. Dağarcığındaki şarkıları, anlam ve bütünlüğüne uygun hız ve gürlükte söyleyebilme.
25. Dinlediği konuşmanın, şiirin ritmini ve ölçüsünü vurabilme.
26. Yaptığı, dinlediği müziğin ritmini ve ölçüsünü vurabilme.
27. Düzeyine uygun müzikleri biçim ve türlerine uygun söyleyebilme.
28. Duygu, düşünce, izlenim ve tasarımlarını devinim, ses ve müziksel denemelerle ifade edebilme.
29. Atatürk’le ilgili düzeyine uygun şarkıları söyleyebilme.
30. Müzik yapmaya istekli olabilme.
31. Müzik yapmaktan hoşlanabilme.
32. Müzik dinlemekten hoşlanabilme.
33. Müzik yoluyla arkadaşlık ilişkilerini geliştirebilme.
34. Uygun hızda konuşmanın, şiir ve müziği güzelleştirdiğinin farkında olabilme.
35. Uygun gürlüğün konuşma, şiir ve müziği güzelleştirdiğinin farkında olabilme.
36. Konuşma, şiir ve şarkının ritmine dikkat edebilme.
37. Ezgiyi bir bütün olarak söylemekten hoşlanabilme.
38. Çeşitli müzik türlerinin farkında olabilme.
39. Dağarcığındaki şarkı, sayışma ve tekerlemeleri özelliklerine uygun söylemekten zevk alabilme.
40. Evde ve okulda belli bir müzik ortamı içinde yaşadığının farkında olabilme.
41. Okulda müzik yapma ve dinleme kurallarına uyabilme.
42. Sınıf içi müzik etkinliklerine katılabilme.
43. Sınıf dışı müzik etkinliklerine katılmaya istekli olabilme.
44. Müzik yoluyla Atatürk sevgisini geliştirebilme.

İkinci Devre Amaçları  (4 ve 5.  Sınıflar)

        1. İlinde ve bölgesinde özel gün ve haftalardaki müzik etkinliklerini fark edebilme.
2. Müziğin hayatındaki yerini ve önemini kavrayabilme.
3. Çevresindeki müzik kurum ve kuruluşları ile başlıca müzikçilerin etkinliklerini fark edebilme.
4. Müziğin çevre sağlığındaki önemini kavrayabilme.
5. Sesin oluşumunu ve temel özelliklerini anlayabilme.
6. İnsan, çalgı ve ses topluluklarını tanıyabilme.
7. Ritm kalıplarındaki çeşitli düzenimleri ses sürelerine göre ayırt edebilme.
8. Müzik yazısını temel işaret ve yazılışlarını anlayabilme.
9. Bildiği şarkılardaki ölçü türlerini tanıyabilme.
10. Şarkılarında ve oyun müziklerindeki hız basamaklarını ve çeşitlerini ayırt edebilme.
11. Şarkılarında ve oyun müziklerindeki gürlük basamaklarını ve çeşitlerini ayırt edebilme.
12. Şarkı ve oyun müziklerinin biçimsel yapısını tanıyabilme.
13. Yurdumuzdaki başlıca müzik türlerini ayırt edebilme.
14. Çeşitli müziklerin insan hayatındaki yeri ve önemini kavrayabilme.
15. Atatürk’ ün sanata bakışını ve Türk müziğine ilişkin görüşlerini anlayabilme.  
16. Atatürk’ ün sanata, müzik sanatçılarına ve müzik kurumlarına verdiği önemi anlayabilme.
17. Ülkemiz müziği ile diğer Türk devlet, toplum ve topluluklarının müzikleri arasındaki ilişkileri anlayabilme.
18. Çeşitli ülke müziklerinden uygun örnekleri tanıyabilme.
19. Bildiği, öğrendiği müzik hayatında yer alan, şarkı, türkü, marş vb.  uygun örnekleri doğru söyleyebilme çalabilme.
20. Müzik hayatında yer alan şarkı, türkü, marş vb.  çeşitli müziklerden uygun olanları uygun ortamlarda dinleyebilme.
21. İstiklâl Marşı ve toplumsal hayatımızda yer alan düzeyine uygun başlıca millî marşlarımızı doğru söyleyebilme.
22. Müzik yaparken ve dinlerken müziksel çevre sağlığına ilişkin kurallara uyabilme.
23. Çevresindeki düzeyine uygun müzik etkinliklerine katılabilme.
24. Öğrendiği müziksel sesleri, sesiyle, çalgısıyla doğru verebilme.
25. Müzik seslerini (nota) dizekteki yerlerine doğru yazabilme.
26. Sesiyle, çalgısıyla düzeyine uygun ses düzenlemeleri yapabilme.
27. Düzeyine uygun ses ve söz kümelerindeki ritmik düzenlemeleri doğru okuyabilme, söyleyebilme ve çalabilme.
28. Düzeyine uygun ezgi kalıplarını doğru yazabilme, okuyabilme ve çalabilme.
29. Öğrendiği şarkılardaki birim vuruşları doğru, düzenli vurabilme.
30. Şarkı, marş ve oyun müziklerini hız ve gürlük terimlerine uygun söyleyebilme ve çalabilme.
31. Şarkıları, müzik cümlelerine dikkat ederek söyleyebilme, çalabilme ve dinleyebilme.
32. Dağarcığındaki müzikleri tür özelliklerine göre söyleyebilme, çalabilme ve dinleyebilme.
33. Atatürk’ ü anlatan şarkı ve marşları anlamlarına uygun söyleyebilme, çalabilme ve dinleyebilme.
34. Diğer Türk devlet, toplum ve topluluklarının müziklerinden uygun örnekleri söyleyebilme ve çalabilme.
35. Çeşitli ülke müziklerinden uygun örnekleri söyleyebilme ve çalabilme.
36. Hayatında müziğin önemli bir yeri olduğunu farkında olabilme.
37. Müzik yaparken ve dinlerken müziksel çevre sağlığına ilişkin kurallara uymaya özen gösterebilme.
38. Düzeyine uygun şarkıları notalarıyla okuyup çalmaktan zevk alabilme.
39. Müzik seslerinin temel özelliklerine duyarlı olabilme.
40. Sesini konuşurken ve şarkı söylerken doğru kullanmayı alışkanlık haline getirebilme.
41. Ritm ve ezgi kalıplarıyla ezgi oluşturmaktan hoşlanabilme.
42. Bildiği şarkı ve oyun müziklerinin ölçü özelliklerine dikkat edebilme.
43. Düzeyine uygun ritm düzenlemeleri yapmaya istekli olabilme.
44. Düzeyine uygun ezgi düzenlemeleri yapmaya istekli olabilme.
45. Dağarcığındaki müziklerin hız özelliklerine duyarlı olabilme.
46. Dağarcığındaki müziklerin gürlük özelliklerine duyarlı olabilme.
47. Dağarcığındaki müziklerin biçimsel yapısına dikkat edebilme.
48. Yurdumuzdaki ana müzik türlerinden uygun örnekleri söylemeye, çalmaya ve dinlemeye istekli olabilme.
49. Dağarcığındaki farklı tür müziklere yer vermekten hoşlanabilme.
50. Çeşitli müzikler dinlemekten hoşlanabilme.
51. Atatürk’ ün müzik sanatına katkılarını anlamaya duyarlı olabilme.
52. Çeşitli ülke müziklerinden uygun örnekleri söylemeye, çalmaya ve dinlemeye istekli olabilme.
53. Diğer Türk devlet, toplum ve topluluklarının müziklerinden uygun örnekleri söylemeye, çalmaya ve dinlemeye istekli olabilme.

 Üçüncü Devre Amaçları  (6.  7.  8.  Sınıflar)

        1. Kültür, sanat ve müziğin insan ve toplum hayatındaki önemini kavrayabilme.
2. Müziği oluşturan temel öğeleri kavrayabilme.
3. İnsan sesleriyle ve çalgılarla yapılan müzikleri ve müzik topluluklarını tanıyabilme.
4. Çeşitli müziklerin hız ve gürlük özelliklerini ayırt edebilme.
5. Düzeyine uygun müziklerin biçimsel yapısını çözümleyebilme.
6. Düzeyine uygun müzikleri tonal veya makamsal yapılarıyla çözümleyebilme.
7. Müzik eserlerini örgü-doku ve üslûp özellikleriyle ayırt edebilme.
8. Türk müziğinin genel yapısını ve tarihsel gelişimini anlayabilme.
9. Türk devlet ve topluluklarının müziklerinden belli başlı örnekleri tanıyabilme.
10. Avrupa ve dünya müziklerinden belli başlı örnekleri tanıyabilme.
11.  Belli başlı müzik kurumları ve müzik mesleklerini tanıyabilme.
12.  Atatürk’ ün sanat ve müzik hakkındaki görüşlerini anlayabilme.
13.  Müzik ile teknoloji arasındaki temel ilişkiyi kavrayabilme.
14.  Ses değişim ve gelişim döneminde sesini bilinçli ve sağlıklı kullanabilme.
15.  Müzik yaparken sesini doğru, temiz ve etkili kullanabilme.
16.  Düzeyine uygun şarkıları doğru, temiz ve anlamlı söyleyebilme.
17.  Düzeyine uygun müzikleri çalgısıyla doğru, temiz ve anlamlı çalabilme.
18.  Sesiyle ve çalgısıyla uygun müzik topluluklarına katılabilme.
19.  Çeşitli müzikleri hız ve gürlük özelliklerine göre söyleyebilme veya çalabilme.
20.  Müzik eserlerini biçimsel yapısına uygun söyleyebilme veya çalabilme.
21.  Düzeyine uygun müzikleri tonal ve makamsal özelliklerine dikkat ederek söyleyebilme veya çalabilme.
22.  Müzik eserini müziksel örgü, doku ve üslûp farklarını gözeterek dinleyebilme.
23.  Çeşitli müzik yapma araçlarını doğru kullanabilme.
24.  Çevresindeki uygun müzik etkinliklerine katılabilme.
25.  Sesiyle, çalgısıyla çeşitli yaratıcı çalışmalar yapabilme.
26.  Çeşitli müzikleri başka anlatım biçimleriyle ifade edebilme. Geleneksel ve çağdaş müziklerimizle, uluslararası ve evrensel müziklerden oluşan uygun bir şarkı dağarcığına sahip olabilme.
27.  İnsan ve toplum hayatında kültür, sanat ve müziği önemseyebilme.
28.  Müzik yaparken ve dinlerken müziği oluşturan temel öğelere özen gösterebilme.
29.  İnsan sesleri ve çalgı topluluklarıyla yapılan müziklerden hoşlanabilme.
30.  Birlikte müzik yapmaya istekli olabilme.
31.  Sesiyle ve çalgısıyla çeşitli yaratıcı çalışmalar yapmaya istekli olabilme.
32.  Düzeyine uygun müziklerin tonal ve makamsal yapılarını çözümlemekten hoşlanabilme. 
33.  Hayatında çeşitli müzikleri dinlemeye istekli olabilme.
34.  Türk müziğinin temel yapısını ve tarihsel gelişimini anlamaya istekli olabilme.
35.  Belli başlı müzik kurumları ve müzik mesleklerini tanımaya ihtiyaç duyabilme.
36.  Türk devlet ve toplulukları ile çeşitli ülke müziklerinden belli başlı örnekleri öğrenmeye istekli olabilme.
37.  Atatürk’ ün sanat ve müzik hakkındaki görüşlerini benimseyebilme.
38.  Müzik teknolojisinin günümüzdeki uygulamalarına ilgi duyabilme.
39.  Müziği yaşamın ayrılmaz bir parçası haline getirebilme. 

amaçlanmaktadır.  Bu amaçlara ulaşabilmek için hazırlanan programdaki GTSM öğretimi ile ilgili bölümler şunlardır

         Programın, birinci devresinde genel müzik bilgileri yer almaktadır.   Bu yüzden 1, 2 ve 3.  sınıflarda GTSM’ne yer verilmemiştir.  Bu türe, ilk olarak ikinci devrede, IV.  Sınıfın “Müziğimizde Tür” adını taşıyan VIII.  Ünitesinde rastlanmaktadır.  Bu ünitede, 

      B.  Yurdumuzda Yaşayan Başlıca Müzik Türleri

1. Türk Halk Müzikleri
2. Türk Sanat Müzikleri
3. Popüler Müzikler”       

olarak tanıtılmakta, GTSM’nin öğrencilerce farklı bir tür olarak algılanıp, diğer türlerden ayırt edilebilmesi amaçlanmaktadır.

         IX.  Ünite, “Atatürk, Sanat ve Müzik” adını taşımaktadır.  Bu ünitede, Atatürk’ün Türk Müziği’ne karşı olan sevgisi ve Türk Müziğine ilişkin görüşleri yer almaktadır.           

        V.  Sınıfın “Hayatımızda Müzik ve Müzik Çevremiz” adlı I.  Ünitesinde,

        B.  Müzik Çevremizdeki Başlıca Kurum, Kuruluş, Kişi ve Etkinlikler” başlığı altında diğer türlerle beraber GTSM kurum ve kuruluşlarının, başlıca GTSM sanatçılarının ve GTSM etkinliklerinin de kapsandığı geniş bir bütünün yer almasının düşünüldüğü anlaşılmaktadır.

         VIII.  Ünite olan  “Müziğimizde Tür” de,      

         A.  Dağarcığımızdaki Okul Müzik Türlerinin Çeşitleri

         B.  Yurdumuzda Yaşayan Ana Müzik Türleri

            1.  Geleneksel Türk Halk Müziği        
              2.  Geleneksel Türk Sanat Müziği
           3.  Popüler Müzik        
              4.  Uluslararası (Evrensel) Müzikler       
              5.  Diğer müzik türleri

        C.  Müzik Hayatımızda Çeşitli Müziklerin Yeri ve Önemi

        D.  Müzikleri Tür Özelliklerine Göre Söyleyiş, Çalış, Dinleyiş

        E.  Başlıca Marşlarımız ve Türkülerimiz”

konularına yer verilmiştir.  Burada öğrencinin, GTSM’nden uygun örnekleri  sesiyle, çalgısıyla tür özelliklerine dikkat ederek söylemesi veya çalması istenmektedir. 

       IV.  Sınıf programının olduğu gibi V.  Sınıf programının da IX.  Ünitesi, “Atatürk, Sanat ve Müzik” adını taşımaktadır.  Burada önceki sınıftan farklı olarak Atatürk’ün sevdiği şarkı ve türkülere de yer verilmiştir.  Öğrencinin bu şarkı ve türküleri söylemesi, çalması ve dinlemesi istenmektedir.

        Üçüncü devrede, VI.  Sınıfın IV.  Ünitesi olan “Müzikte Ritm, Ezgi ve Ölçü” ile V.  Ünitesi olan “Müzikte Dizi, Ton ve Makam”, GTSM’nin usûl ve makam kavramları ile direkt ilgilidir.  Ancak IV.  Ünitede usûl kavramından, V.  Ünitede de (başlıkta yer almasına rağmen) makam kavramından hiç bahsedilmemiş olması şaşırtıcıdır. 

       VI.  Sınıfın VI.  Ünitesi,  “Müzikte Örgü, Doku, Biçim, Tür” adını taşımaktadır.  Bu ünitenin,

        D.  Ülkemizde Başlıca Müzik Türleri ve Temel Özellikleri

1.       Türk Halk Müziği
2.       Klâsik Türk Müziği
3.       Çağdaş ve Çoksesli Türk Müziği     
4.       Uluslararası ve Evrensel Müzikler      
5.       Popüler Müzikler”

     olarak sayılmaktadır.  Burada amaçlanan, bu türlerin öğrencilere temel özellikleriyle tanıtılmasıdır. 

         VII.  Ünite olan  “Ülkemizde Müzik” de konular şöyle sıralanmıştır:

        A.  Ülkemizde Müzik Kültürü      

             1.  Müzik Kültürümüzün Temel Özellikleri   
             2.  Müzik Kültürümüzde Çeşitlilik ve Zenginlik

        B.  Genel Çizgileriyle Müzik Kültürümüzün Tarihsel Oluşumu ve Gelişimi

          1.  Geçmişten günümüze başlıca müzik dönemleri      
             2.  Müzik kurum, kuruluş, topluluk ve etkinlikleri
          3.  Başlıca besteciler, seslendiriciler ve yorumcular     

        C.  Ülkemiz Müzik Kültüründen Seçkin Örnekler. ”

         Bu ünite ile öğrencilerin, çeşitli türlerin kültürel özelliklerini tanımaları, ayırt etmeleri ve anlamaları istenmektedir.

         VI.  Sınıfın VIII.  Ünitesi  “Atatürk ve Müzik” adını taşımaktadır.  Burada da Atatürk’ün müzikle olan ilişkisi, müzikle ve Türk müziği ile ilgili düşünceleri ve Atatürk’le ilgili marşlar, şarkılar, türküler yer almaktadır.

        VII.  Sınıfın II.  Ünitesi  “Çalgı ve Ses Toplulukları” na ayrılmıştır.  Bu ünitedeki,

        C.  Ülkemizde Yaptıkları Müzik Türüne Göre Oluşan Çeşitli Ses Toplulukları

             1.  Geleneksel Türk Müziği Koroları       

                    a) Türk Halk Müziği Koroları     
                    b) Klâsik Türk Müziği Koroları    
                    c) Çağdaş-Çoksesli Korolar”

şeklinde sınıflandırılmıştır.  Bu sınıflandırmanın nasıl ve neye göre yapıldığı anlaşılamamaktadır.  Çağdaş-Çoksesli Koroları, Geleneksel Türk Müziği Koroları kapsamına alınması programın basım aşamasında bir dizgi hatasının yapılmış olduğu izlenimini uyandırmaktadır.  Ancak sonraki bölümde de görüleceği gibi aynı sınıflandırma, ders kitaplarının tümünde aynen yer almaktadır.  Bu ünitede öğrencilerin değişik türdeki çalgı ve ses topluluklarını tanımaları, ayırt edebilmeleri ve dinleyerek sevebilmeleri istenmektedir.

       Ç.  Yaptıkları Müzik Türüne Göre Oluşan Çeşitli Çalgı Toplulukları

            1.  Bando toplulukları   
               2.  Pop Müzik Toplulukları  
               3.  Caz Müziği toplulukları  
               4.  Oda müziği toplulukları   
               5.  Geleneksel Türk Müziği toplulukları   
               6.  Çağdaş – Çoksesli Müzik toplulukları” olarak sayılmıştır.        

        Müzikte Ritm, Ezgi ve Ölçü” adını taşıyan IV.  Ünitede de usûl kavramından söz edilmemektedir.

        VII.  Sınıfın V.  Ünitesi, “Müzikte Dizi, Ton ve Makam” adındadır.

Burada GTSM açısından, 

      D.  Şarkılarımızın Makamsal Etkileri

          1.  Hüseynî Etkisi     
             2.  Rast Etkisi 
             3.  Nihâvent Etkisi     

      E.  Hüseynî, Rast ve Nihâvent Makamları ve Dizileri”

 yer almakta, söz konusu makamların etkisinin öğrenciler tarafından fark edilerek tanınması, seslerinin çalgı ve insan sesi ile doğru çıkarılması istenmektedir.

        Bu makamların seçiminde Rast’ın majör tona, Nihâvent’in minör tona yakınlığının rol oynadığı düşünülmektedir.  Ancak tanıtılmak istenen makamsal etkinin ve çıkarılması istenen doğru seslerin (perde imkânsızlıkları bakımından) Batı Müziği çalgılarıyla sağlanabileceğini söylemek mümkün değildir.

        VI.  Ünite ise “Müzikte Örgü, Doku, Biçim, Tür” adını taşımaktadır.  Burada da,

       E.  Geleneksel Türk Sanat Müziği’nin Başlıca Türleri

             1.  Mehter Müziği    

             2.  Fasıl Müziği     

                    a) Taksim     
                    b) Peşrev        
                    c) Şarkı       
                    d) Saz Semâîsi      

             3.  Dînî Müzik     

a) İlâhî  

şeklinde bir sınıflandırma görülmektedir.  Bu ünitede öğrencinin sayılan türleri tanıması istenmektedir.

        Atatürk ve Müzik” VII.  Sınıfta VIII.  Ünite olarak yer almaktadır.  Burada da Atatürk’ün sanat ve müziğe karşı sevgisi vurgulanmakta, Atatürk’ün Türk Müziği’nin geliştirilmesine verdiği önem anlatılmakta ve Atatürk konulu müzik eserlerine yer verilmektedir.

        VIII.  Sınıfın IV.  Ünitesi olan “Müzikte Ritm, Ezgi ve Ölçü” de GTSM’nin usûl kavramına bu kez yer verildiği görülmektedir.

       D.  Geleneksel Türk Müziğimizde Usûl

             1.  Usûl kavramı    

             2.  Başlıca Usûller     

                     a) Sofyan     
                     b) Nim Sofyan    
                     c) Düyek   
                     d) Semâî     
                     e) Yürük Semâî 
                     f) Türk Aksağı”     

         Bu ünitede öğrencilerin usûl kavramını tanımaları, GTSM örneklerini usûl özelliklerine uygun olarak çalıp söyleyebilmeleri istenmektedir.

        Müzikte Dizi, Ton ve Makam” adını taşıyan V.  Ünite de ise,

        A.  Müzikte Makam Kavramı    

          C.  Makamlar ve Dizileri        

             1.  Kürdî Makamı
             2.  Hicaz Makamı     
             3.  Karcığar Makamı”      

yer almaktadır.  Bu ünitede öğrencilerin sözü geçen makamları tanıyabilmeleri; örnek eserleri makamsal özellikleri ile çalabilmeleri veya söyleyebilmeleri; çalarken veya söylerken sesleri doğru çıkarabilmeleri istenmektedir.

       Programda GTSM ile ilişkili bölümler bunlardır.  Bu programa göre hazırlanıp MEB’lığınca onaylanan okul ders kitaplarının incelenmesi sonucunda tespit edilenler hemen sonraki bölümde sunulmuştur.