ABDİ EFENDİ (Basmacı)
(1787-1851) |
| Türk musikisi bestekarı. 1787 yılında
istanbul'da Davutpaşa semtinde doğdu. Babası Kadı Halil Efendi de
bestekardı. 8 yaşında babasını kaybeden Abdi Efendi, bazı ahbapların
aracılığıyla Kapalıçarşı'da yemeni basmacılarından birinin
yanma çırak girmiş ve 10 yıl kadar burada çalışarak kendinden
üç yaş küçük kız kardeşine de bakmıştır. Bu iki kardeşin
kendilerinden hayli büyük bir ağabeyleri vardı ki hayırsız bir
kardeşti. Şunu belirtmekte fayda var: Babası basmacı olmadığına göre
Abdi Efendi'nin (Basmacızade) diye anılması yanlıştır.
Abdi Efendi 18 yaşlannda iken kız kardeşi ile Merdivenköy'de bir akrabalarım ziyarete giderlerken yorulup bir kenara oturmuşlar. Abdi Efendi, bu sırada bir gazel okumaya başlamış. Kıyafet değiştirmiş olarak oradan geçmekte olan Sultan III. Selim, okuyan gencin sesini beğenmiş ve musahibi vasıtasıyla kim olduğunu öğrendikten sonra ertesi gün kendisini saraya aldırmıştır. Bu suretle Enderun'da musiki öğrenimine başlayan Abdi Efendi, tatlı sesi, güzel tarzı ve üslubuyla kısa sürede, 20 yaşında (1808) padişah müezzinliğine yükselmiştir. Kabataş'ta bir ev satın alarak burada yaşayan sanatkar, Sultan II. Mahmud' un son yıllarında kurulan Mızıkay-ı Hümayün'da hocalığa başlamış ve bu görevi Sultan Abdülmecid zamanında da devam etmiştir. Çeşitli formlarda eserler bestelemiş olan Abdi Efendi, önemli bir bestekardır. Özellikle şarkı formundaki eserlerinde diğer formdakilerden daha başarılı olduğu gözlenir. Abdi Efendi, 1851 yılında Kabataş'taki evinde ölmüş ve Maçka'daki Şeyh mezarlığına gömülmüştür. Mezar taşı kitabesi şöyledir: "Musahib-i Şehriyarîden Sazendebaşı Esseyid Abdi Efendi Tarih-i vefatı-1267" Ölüm tarihim günü gününe yazmak lazım gelirse Rauf Yekta Bey'den aldığı bir defterdeki kayıtlara dayanarak yazan İbnülemin Mahmut Kemal Bey'in notlarına bakmamız gerekir. Üstad: "15 cümadelula 1267' yazmış. Bu tarih Miladî olarak "18 Mart 1851" salı gününe tesadüf etmektedir. Kabir taşındaki kitabeden de anlaşılacağı gibi, Abdi Efendi'nin sazendeliği de vardır. Ancak hangi sazı çaldığı bilinmemektedir ve herhangi bir kaynakta bu konuda bir kayda rastlanılmamıştır.
|