| DİLHAYAT KALFA (1710-1780) |
| TÜRK
musikisinde önemli bir kadın bestekardır. Hayatı hakkında pek az
bilgiye sahip olduğumuz Dilhayat Kalfa, isminden de anlaşılacağı
gibi, sarayda yetişmiş ve "Kalfa" rütbesi kazanacak
görevde bulunmuş olduğu kesindir. Musikiyi de Harem'de değerli
hocalardan öğrendiği ve iyi bir tanburî de olduğu verdiği
eserlerden iyice bellidir. Dilhayat Kalfa hakkında araştırmacılar çeşitli
bilgiler veriyorlar. Yılmaz Öztuna, doğum ve ölüm tarihlerim 1710-1780
olarak yazıyor.26 M. Nazmi Özalp ise şöyle yazmaktadır:
"Dilhayat Kalfa'nın hayat çizgisinin tahminleri. Evcara makamının musikimizde kullanılmaya başladığı yıllara dayanıyor. Bugün birçok kaynak bu makamın Sultan III. Selim tarafından bulunduğunu ileri sürüyor; bir eserde ölüm tarihi 1780 olarak gösteriliyor. Sultan III. Selim 1761 yılında doğduğuna göre, bestekarımızın ölüm tarihinde padişahın 19 yaşında olması lazım gelir. Dilhayat Kalfa ölümsüz ve abidevî eserlerim herhalde ömrünün son yıllarında bestelemişdi. On dokuz yaşında bir delikanlının henüz yetişme dönemlerinde böyle bir makamı tertib etmesi zaten uzak bir ihtimaldir. Evcara makamım bu padişaha mal etmek ya da etmemek ne bu dahi insanın dehasını artırır, ne de sanatına gölge düşürür. Bu nedenle Dilhayat Kalfa'nın hayat süresini bu yıllara kadar uzatmakta yarar yoktur. Pek çok araştırmacının kanaati IV. Mehmed'in saltanatının son yıllarında doğduğu noktasında birleşiyor. Sultan III. Süleyman, Sultan II. Ahmed, Sultan II. Mustafa, Sultan III. Ahmed dönemlerim yaşadıktan sonra 1740 yıllarına yakın bir tarihte İstanbul'da vefat ettiği sanılıyor. Bugün elde olan eserlerinden anlaşıldığına göre: Bestekarımız eserlerim mükemmel bir teknik ve üstün bir estetikle bestelemiştir. Makam seyirleri, prozodi mükemmeldir. Özellikle Evcara Peşrev ve Saz Semaîsi deha derecesine varan bir bestekarlık kudretinin ürünleridir. ESERLERİ: Dilhayat Kalfa'nın Saz Eserleri: Büzürg Peşrevi-Evcara Peşrevi - Çifte Düyek Evcara Saz Semaîsi Sipihr Peşrevi - Muhammes Mahur Saz Semaîsi Hüseynî Peşrevi - (Hezar-Dînar) Hüseynî Saz Semaîsi Neresin Peşrevi - Neresin Saz Semaîsi Müselles Peşrevi - Sakiyi Müselles Saz Semaîsi Dilhayat Kalfa'nın Sözlü Eserleri: Mahur Beste - Devr-i Kebîr: "Ta-be-key-sînemde ca etmek cefa vü kîneye." Saba Beste-Ağır Hafif:"Yek-be-yek gerçi ırmrad-ı dili takrir etdim." Evç Beste - Ağır Remel: "Çok mu figanım ol gül-i zîba-hıram için." Rast Beste - Ağır Hafif: "Nev-hıramım sana meyleyledi can bir, dil iki."Yılmaz Öztuna — Türk Musikisi Ansıklopedisi C. l, sh. 167 M. Nazım Özalp — TRT Müzik Dairesi Bşk.lığı Yay. No. 34 Türk Musikisi. Tarihi (Derleme) sh. 177-178. |