Sedat Öztoprak (1890-1947) |
| 1890 yılında iSTANBUL'da doğdu. Babası İBRADI
(Antalya) istînat mahkemelri reisi ŞAKİR BEY, annesi Trobzon Şatıroğlı
ailesinden KADRİYE hanımefendidir. Babası Şakir Bey'in Konya'ya
tayini ile aile buraya intikâl etmiştir. Çok küçük yaşta olmasına
rağmen musikiye karşı olan eğilimi, Mevlevî degâhında musiki ile
uğraşan hocaların dikkatini çekmiştir. İsmi belli olmayan hocasından
ud dersleri almış, kısa zamanda virtuozluğa ulaşmıştır. Mali durumu çok iyi olan babası O'nu İstanbul'a yollamış ve Galatasaray Lisesine vermiştir. Fakat müzik aşkı ve bulunduğu ortam O'nu okuldan koparmış, yıllarca konservatuar işlevini yapan Dâr-ül Elhan'a girmiş, çok kısa süre sonra da burada hocalığa yükselmiştir.  1915-1923
yılları arasında sanatının zirvesine ulaşmış, şehnaz-bûselik,
şehnaz, evc, sûz-i dil saz semâîlerini bu zamanda bestelemiştir.
Kendisinin en çok sevdiği sûz-i dil saz semâîsini, FAHRİ
KOPUZ'un ısrarları üzerine denetime vermiştir. Bu eser Fahri
Kopuz-Sedat Öztoprak ortak eseri olarak geçermiştir. Ancak bu eser
aslında Sedat Ötoprak'a aittir. Bu hususta Fahri Kopuz, talebesi Udi
Halûk İncekara' ya bahisle ifadede bulunmuştur.( 4. Hânedeki
kromatik dönüşte tavsiyesi olmuştur.). Esasen Öztoprak'ın
eserlerinin çoğunda değişmeli veya tek kromatikler fazlası ile
mevcuttur.Sedat Bey maddiyata hiç önem vermeden birçok eser vermiş, talebe yetiştirmiştir. Eserlerini üç büyük klasörde kendi el yazısı ile toplamış, birini 14 yaşından beri talebesi olan ve Ankara Radyosu'na gelinceye kadar kendisinden ayrılmayan Kânûnî Vecîhe Daryal Hanımefendiye, ikincisini tıp doktoru olan talebesine vermiştir. Üçüncüsünün ise kimde olduğu bilinmemektedir.Tahminen her klasörde 500 adet olmak üzere 1500 civarında eseri olduğu tahmin edilmektedir. Memleket yörelerine göre ayrı oyun havaları sadece O' nun eseridir. Değerli Kemençe Sanatçısı ve araştırmacı Dr. Nazmi Özalp TRT arşiv şefliği zamanında bunları arşivlemiştir. Eserlerinin tamamı pek az sanatçıda bulunan tarz ve üsluptadır. Değişmeli ve atlamalı seslerle ve çok kısa ölçülerle çeşitli makam ve usul değişiklikleri olan ve bilhassa üçüncü hanedeki tiz sesleri ile icracıları güç duruma düşürmüştür. Böylece eserleri özellike udîler için metod mahiyeti taşımaktadır. Ud icrâsını halen elde bulunan taş plaklardan almaktayız. Seri ve kendine has mızrap darbeleri ile döneminde ekol olmuştur. Berlin Operası arşivine kadar girmiş biyografisi "Türkiye'den bir Türk Bethooven'i Sedat Bey geçmiştir." diye bitmektedir. Araştırmacı yazar Yılmaz Öztuna ve Dr. Nazmi Özalp, İstanbul Ansiklopedisi kendisine geniş ve özenli yer vermiştir. Ayrıca Meyan-Larousse ve Britannica ansiklopedileri de hayatı ve eserlerine yer vermiştir. Yetiştirdiği talebelerinde Vecîhe Daryal, Selahaddin Erköse, Baki Duyarlar, Metin Bükey, Sabiha Savut, bunlardan sadece bildiklerimizdir.
Maddiyata hiç önem vermeyen büyük üstâd ne yazık ki son dönemlerini sıkıntılar içerisinde geçirmiş, doktor bir talebesi tarafından yerleştirildiği dârülacezede 8.Ekim.1947 tarihinde 57 yaşında iken vefât etmiştir. Son yıllarında sıkıntılar dolayısı ile terkîb ettiği "Şölen" makamını tam olarak işleyememiştir.Fırtına isimli eseri pek az kişi tarafından bilinmektedir. Bu eser incelemeye değerdir. Mûsıkimizin be en öenmli şahsiyetlerinden Bestekâr-Ûdi Sedat Öztoprak
Bey'i rahmet ile anıyoruz. Rûhu şâd olsun. |
Son
dönemde en yakın arkadaşları Kemençeci Rûşen Ferid Kam, Santûrî
Zühtü Bardalıoğlu, Tanbûrî Mes'ud Cemil Bey olmuştur.