SULTAN II. MAHMUD HAN (1785-1839)
30. OSMANLI padişahıdır. I. Abdülhamid ile Nakş-ı Dil Valide Sultan'm oğludur. 20 Temmuz 1785 çarşamba günü istanbul'da doğdu. 28 Temmuz 1808'de kardeşi IV. Mustafa'nın yerine tahta geçti. 31 yıl 4 gün saltanat süren II. Mahmud, 30 Haziran'ı l Temmuz'a bağlayan gece öldü (1839). Bugün istanbul'da Divanyolu'nda (Türbe) diye anılan yerde bulunan türbesine gömüldü. Osmanlı împaratorluğu'nda gerçekleştirilen yenileşme, Batıya açılma hareketlerinin başlatıcısıdır. Musikiyi, amca oğlu olan ve kendisini evladı gibi seven büyük müzisyen III. Selim'den öğrendi, iyi bir tanburî ve neyzen olarak yetişti, aynı zamanda iyi bir hanende idi. Bestekar olarak amca oğlunun derecesine varamamışsa da, II. Mahmud da zevkli ve değerli bir bestekar olarak Türk musikisi literatürüne girmiştir. Saltanatı döneminde Türk musikisinde çok büyük bestekarlar yetişmiştir. Saray faslında bulunan hanendeler: Dede Efendi, Dellalzade İsmail Efendi, Kömürcüzade Hafız Efendi, Basmacı Abdi Efendi, Şakir Ağa, Çilingirzade Ahmed Ağa, Suyolcuzade Salih Efendi gibi çok büyük ve değerli bestekarlardı. Saz çalanlar da aynı derecede üstad kişilerdi. Numan Ağa, Zeki Mehmed Ağa gibi ünlü tanburîlerin yanı sıra. Kazasker Mustafa îzzet Efendi gibi büyük bir neyzen. Rıza Efendi gibi üstat bir kemanî saray faslının sazendeleriydiler.

II. Mahmud'un bestelediği 25 eser bugün elde bulunmaktadır. Bu eserlerden biri, kendi kurduğu Asakir-i Mansüre-i Muhammediye ordusu için bestelediği Acemaşiran makamındaki marştır. Bu sebeple de Türkiye'de marş besteleyen ilk müzisyen olma sıfatım kazanmıştır. Bati müziğini de yurda sokan II. Mahmud'dur. Adlî mahlasıyla şiirler de yazan bu değerli padişah ve sanatkar, hattat olarak da ünlüdür. Özellikle (Celî) tarzı yazıda büyük başarı elde etmiştir. Diğer birçok Osmanlı padişahı gibi, II. Mahmud da Mevlevî idi.

 
SULTAN II. MAHMUD HAN 'ın Eserleri
Makam Form Esrin Adı Usûl
Acem–Buselik Şarkı Aldı aklım yine bir nevres–nihal Ağır Düyek
Acem–Buselik Şarkı Ey sine–ı saf lal–ı mül Aksak
Acem Aşiran Şarkı Açıldı ser–te–ser güller Ağır Aksak Semai
Acem Aşiran Marş Artar cihadda şanımız  
Arazbar Şarkı Naz etme gel ey gonca–fem Düyek
Bayati Şarkı Ey Şah–ı Cihan eyleye Hak ömrünü efzun Ağır Aksak Semai
Bûselik Şarkı Gülzara salın gonca–ı zibay–ı zamansın Ağır Aksak Semai
Evc–Bûselik Şarkı Düştü gönül bir güzele Aksak
Evc–Bûselik Şarkı Nihal–ı gülbün–ı hüsn–u ezelsin Aksak
Ferahfeza Şarkı Gördüm bir afet–ı devran Aksak
Ferahfeza Şarkı Sevdim yine bir meh–veşi Düyek
Hicaz Divan Ebrulerinin zahmı nihandır ciğerimde Aksak
Hicaz Şarkı Söylemez miydim sana ey gül–izar Devr–i Revan
Hisâr–Bûselik Şarkı Aman ey şuh–ı nazende Aksak
Hüseyni–Aşîran Şarkı Pek hahişi var gönlümün ey serv–ı bülendim Ağır Aksak Semai
Hüzzam Şarkı Güller açıldı geldi yaz Devr–i Revan
Mahur Tavşanca Aldı aklım bir gonca–leb Aksak
Mahur Şarkı Aldı aklım bir gonca–leb Aksak
Muhayyer–Bûselik Şarkı Ey gonca–ı nazik–tenim Düyek
Müstear Şarkı Sevmez miyim ey şuh seni Aksak
Nihavend Şarkı Gel azm edelim bu gece Göksu'ya beraber Ağır Aksak
Rast Şarkı Hüsnüne olmadan mağrur Düyek
Suz–i Dilara Şarkı Nihal–ı kaametin bir gül–fidandır Aksak
Şedd–i Araban Şarkı Manend–ı meh etti zuhur Ağır Aksak
Şehnaz Şarkı Elemdir feleğin derununda karım Düyek
Şehnaz–Buselik Şarkı Ey dilber–ı zengin eda Düyek
Şehnaz–Buselik Şarkı Gönlüm ey şuh–ı gül–izar Düyek
Şevk–u Tarab Şarkı Ey gül–nihal–ı işve–baz Türk Aksağı