7-8 yaşlarında iken babasının ölümü üzerine öksüz kalmıştır. Mûsikîye küçük yaşlarda heves etmiş olan Suyolcuzâde'nin sesi fevkalade güzeldi. Daha il-kokula giderken parlak sesi ile ilahîler okuması sebebiyle ilahîci olmuştu. Belirli bazı günlerde ilahîler okuması için çağrılırdı. Hızır llyas Ağa»Suyolcuzâde Salih Efendi'nin Enderün'a giriş tarihim (Hicrî 1230) M. 1815 diye yazmış, ayrıca giriş sebebini de belirtmiştir :

"... İşbu şehr-i Rebiülevvelin on ikinci gecesine tesadüf etmiş olan pazar gecesi Mevlîd-i Şerîf ve ma'bed-i latife teşrif ve kaide-i kadîmesi üzre kıraat olunan menkabe-i veladet-i ba saadeti istima' ile bendegan-ı enderün-ı hümayunu taltif ve her sınıfın gönlünü bir günü te'lîf buyurub ba'dehu Mevlîd-i şerîf hitamında kutb-ül arîfîn gavs'ül vasılin Hazret-i Hüdayî Eşşeyh Aziz Mahmud Efendi hazretlerinin asitanesinde postnîşin reşadetlü şeyh Şehabeddin Efendi hazretlerinin hankahında mevcud olan sofîleri ile huzür-ı faiz'ün nür-i mülükanelerinde ayîn-i tarîklerin icra ve tevhîd-i şerîf arasında a'la sada ile ilahî okuyan Suyolcuzâde Salih Efendi sena olunduğundan hadd-i zatında sesi müessir ve hususiyle okuduğu nutk-ı şerîf evliyaullah nutku olmasiyle kime olsa te'sîr etmeğin nutk-ı mezbür teberrüken dahil-i daire-i silk-i sütür oldu.

Nutk-ı can bahsim dinleyenler mest ve bîhuş ve bahusüs aşkı olanlar mehabet-i meclisi feramuş edib ekserisi bila-iradetin medd-i ah ve kimisi lisan-ı hal ile eyvallah dedikleri aşıkanı aşikare şahrah olunca sağîr ü kebîr izhar-ı mafiz-zamîr ederek ah şu çocuğu saray-ı hümayüna alaydılar dediklerinde hazret-i padişah-ı muhalled'ül ikbal intikal ve mahdüm-ı mevsüm-i pesendîde rüsum u saraya alub seferli odasına irsal buyurdukları..."

Önemli bir kaynak ve çok belirgin bir tarih olması sebebiyle bu kadar uzun uzun ve eski dil ile aynen yazdığımız bu notun açık şekli şu ki:

NOT: Nail Bey'in el yazması notlarmda Enderun Tarihi sh. 87 diye yazılıdır. 22 Şubat 1815'de Mevlîd Gecesi (Rebiülevvel'm 12'nci gecesi) henüz 9 yaşında olan küçük Salih, Topkapı Sarayı Ağalar Camn'ne ilahî okumak üzere çağrılır. Peygamber'imizi övgüyle anan bir ilahî okuyup bitirdiğinde sarayın bütün kişileri, en büyüğünden en küçüğüne kadar hepsi hayranlıklarım belirtir ve bu küçük çocuğun Saray-ı Hümayün'a alınmasın! dilerler. Padişah II. Mahmud da emir vererek Salih Efendi'nin Enderün'a almmasını söyler. Enderün'a alınan küçük Salih, Seferli Koğuşu'na öğrenci olarak yerleştirilir.

Enderun'da hocası Hammamîzâde İsmail Dede Efendi'dir. Ondan çok yararlanmıştır. Suyolcuzâde Salih Efendi'nin şöhreti zamanla gittikçe artmış ve 1825-1826 yılları arasında musahibilik unvanı ile padişah müezzinleri arasına katılmıştır. Bir süre Halet Efendi'nin müezzinliğim yapmıştır, ki o sırada saraydan ayrılmışta. 1828-1829 yıllarmda ise Beşiktaş'ta Kılıç Ali mahallesine naklederek iki yıl kadar yemeni damgacılığı yapmıştır. 1839 tarihinde mülkiye rütbesiyle Enderun'dan çıkmış ve 1842 yılında îslimye kazası kaymakamlığma atanmıştır. Birkaç yıl sonra bu görevinden ayrılıp îstanbul'a gelmiş ve Beşiktaş'ta Acı Çeşme'de (halen Akaretler diye anılan semt) bulunan küçük mescidin üstündeki büyük kargîr binayı satın alarak buraya yerleşmiştir. Çok geçmeden yine kaymakamlıkla îslimye'ye gönderilmiştir. Bu bir tür sürgündür ki, nedeni bilinmemektedir. iki yıl sonra tekrar İstanbul'a dönen Suyolcuzâde Salih Efendi, eski evine yerleşmiştir. Birkaç yıl hasta yatmış ve 1862 yılında (Hicrî 1279) ölmüştür. Maçka'da Şeyh mezarlığma gömülmüştür. Bu mezarlığın kışla tarafında (Şimdiki Teknik Okul) bulunan kapısının yukarı kısmında ikinci pencerenin üstüne dikdörtgen bir mermere yazılı kitabesi kayıtlara göre şöyle imiş;

Kısa boylu, kır sakallı/ zayıf ve titiz, iyilik etmesini seven bir kişi olan Suyolcuzâde Salih Efendi'nin iki oğlu olmuştur. Büyük oğlu Şamdancıbaşı Tahsin Bey diye anılır ve Kartal'da otururmuş. Küçük oğlu kemanî Ahmed Bey, 1894-1895 yıllarında Üsküdar'da ölmüştür. 160 kadar eseri olduğu söylenegelmiştir... iki de hutbe bestelemiştir.

Yukandaki bu kayıt Nail Bey merhumun el yazısıyladır ve yazının altında ayrıca şu not vardır: "Rüsumat memurlarından bir zattan alınmıştır." Ancak bu zatın kim olduu bildirilmemiştir.

Suyolcuzâde'nin bestekârhğı gerçekten ustaca ve sanatlıdır, Çağında yeni yeni gelişmekte olan şarkı formunun sayılı bestekârlarından olup, canlı, kıvrak melodilerle işlediği şarkıları aynı zamanda duygulu, hassas ve zarifdirler. Yetiştiği çevre ve dost olduğu birçok kıymetli mûsikî üstadları gibi, Salih Efendi'de zevkini hiçbir zaman düşürmemiş ve mûsikîde asaletim daima korumuştur. Eserleri de bu Özelliklerinin kanıtlarıdır.

Kaynak :

Aksüt, Sâdun. Türk Mûsikîsinin 100 Bestekârı, İstanbul, 1993