| ZEKİ MEHMED AĞA (1776-1846) |
| Tanburi-Bestekar Musahib-i Şehriyarî Numan Ağa'nın
oğlu olan Zeki Mehmed Ağa, 1776 yılında İstanbul'da doğdu. Babasından
tanbur çalmayı öğrendi. Yine babasının aracılığıyla Enderün-ı
Hümayün'a girdi. Kısa zamanda büyük başarı gösterdi. III. Selim
zamanında sarayın ünlü tanburîleri arasında bulunuyordu. Önceleri
çavuş unvanına sahipti. II. Mahmud zamanında Musahîb-i Şehriyarî
oldu. Babası Numan Ağa ile birlikte padişah huzurunda yapılan fasıllarda
çalmıştır. Tanburîliği ile birlikte bestekarlıkta da şöhreti
arttı. Özellikle saz eserleri besteciliğinde büyük başarı elde
etti. Klasik üslupta olan eserlerinde melodilerin seyri büyük bir
hareketlilik gösterir. Fırtına gibi nağmelerin ardarda dalgalar
halinde gelişi, parlak ve şuh karakterdeki eserlerin teknik yönden de
fevkalade oluşunu açıkça ortaya koyar. Saz eserlerinin yanı sıra
bazı şarkılar da bestelemiştir. Zamanımıza gelebilen eserlerinin
sayıları azdır. Birçok eserinin kaybolduğu da sanılmaktadır. Zeki
Mehmed Ağa'nın oğlu Osman Bey (Tanburî Büyük Osman Bey) de babası
gibi değerli bir tanburî ve babasından da büyük bir saz eserleri
bestekarıdır.
Hammamîzade İsmail Dede Efendi ile birlikte Hacca giden Zeki Mehmed Ağa da kolera salgınından kurtulamamış ve 1846 yılı Kasım aynıda ölmüştür. Zeki Mehmed Ağa'nın ölümü için hattat ve şair (Kıbrısîzade) İsmail Hakkı Efendi şu tarihi düşürmüştür: "Rahatü'l-ervah çaldî Göçdü tanbûrî Zeki. 1262" |
| Zeki Mehmed Ağa'nın Eserleri | |||
|---|---|---|---|
| Makam | Form | Esrin Adı | Usûl |
| Acem–Buselik | Peşrev | Acem–Buselik Peşrev | Devr–i Kebir |
| Arazbar–Buselik | Peşrev | Arazbar–Buselik Peşrev | Ağır Düyek |
| Evc | Şarkı | Gaayet güzelsin ey melek | Ağır Düyek |
| Ferahfeza | Peşrev | Ferahfeza Peşrev | Muhammes |
| Ferahnak | Peşrev | Ferahnak Peşrev | Zencir |
| Ferahnak | Saz Semai | Ferahnak Saz Semaisi | Aksak Semai |
| Hicazkar | Şarkı | Hiç eşin yok nev–civansın | Aksak |
| Hisâr–Bûselik | Peşrev | Hisar–Buselik Peşrev | Hafif |
| Irak | Peşrev | Irak Peşrev | Devr–i Kebir |
| Irak | Saz Semai | Irak Saz Semaisi | Aksak Semai |
| Mahur | Peşrev | Mahur Peşrev | |
| Muhayyer | Şarkı | Olmam ben sana dest–res | |
| Nevâ | Peşrev | Neva Peşrev | Devr–i Kebir |
| Nevâ | Saz Semai | Neva Saz Semaisi | Aksak Semai |
| Sabâ–Bûselik | Şarkı | Olmam ben sana dest–res | Aksak |
| Suzinak | Şarkı | Bi–mürüvvet pür–cefasın | Aksak |
| Şehnaz–Buselik | Peşrev | Şehnaz–Buselik Peşrev | Muhammes |
| Şehnaz–Buselik | Saz Semai | Şehnaz–Buselik Saz Semaisi | Aksak Semai |
| Şevk–Efza | Şarkı | Uyup ağyardan sen yana | Ağır Aksak |
| Zavil | Peşrev | Zavil Peşrev | Ağır Hafif |
| Zavil | Saz Semai | Zavil Saz Semaisi | Aksak Semai |