MUM KİMİN (GİBİ) YANAN KERKÜK (CD Kitapçığından)

Sayıları 2.5 milyonu aşan ve daha çok ''Türkmen'' adıyla tanınan Türkler, bin yılı aşkın bir zamandan beri Irak'ta varlık göstermektedirler. Günümüzde Türkmen nüfusu, Kuzeyde Telafer ve Musul'dan başlayıp Güneye doğru inerek Erbil, Altınköprü, Kerkük, Tazehurmatı, Tavuk, Tuzhurmatı , Kifri, Hanekin, Karatepe ve Mendiliye kadar uzanır. Bu nüfusun en yoğun olduğu bölge ise Kerkük yöresidir.

Türkmenler yüzyıllar boyu ülkenin savunulması, kalkınması ve gelişmesi için çaba harcamışlardır. Kültür ve medeniyet alanında meydana getirdikleri kurumlar sayesinde, günümüzde ülkenin gurur duyduğu ortak bir tarihi mirasın buluşmasını sağlamışlardır. Böylece Iraktaki Türk varlığı bilim, kültür ve güzel sanatlardan oluşan zengin bir mirasın yaratıcıları olmuşlardır. Musul'dan Basra'ya kadar uzanan bütün Irak toprakları üzerinde varolan mimari anıtlar, binlerce sivil mimarlık örnekleri, bu gerçeğin birer tarihi kanıtı sayılır. Türkmen toplumu, mimariden başka edebiyat ve kültür alanında Fuzuli, Ruhi, Ahdi, Nevrese-i Kadim ve Şeyh Faiz gibi şahsiyetler yetiştirmiştir.

Türkmenlerin asıl büyük başarıları, musiki alanında ortaya çıkmıştır. Abdülkadir Meraği gibi büyük musikişinaslar tarafından meydana getirilen eserler, Irak'ın musikisine eşi görülmemiş bir zenginlik kazandırmıştır. Çalgı'l-Bağdadi adı ile tanınan geleneksel Irak musikisi incelenirse, bunun Türkmen musikisinin unsurları ile beslenmesinden sonra karakter kazandığı görülür.

Türkmen folklorunun en zengin unsuru geleneksel müzikleridir. Kırık hava yanında, yörede başlı başına bir ekol kabul edilen hoyrat (bir uzun hava biçimi) geleneği,Türkmen folklorunun en çarpıcı kümesini oluşturur. Türkmenlerin yaşayışı, dünya görüşü, kültürü, tarihi, geleneği ve edebi zevki hoyratlarda dile getirilmiştir.Bu yüzden Kerkük hoyratın, hoyrat da Kerkük'ün simgesi olmuştur. Kerkük, Türk dünyası içinde hala musiki zenginliğini tüm saflığıyla koruyan yörelerden biridir.

Yakın bir tarihe kadar Anadolu'nun bir parçası olan Kerkük, Anadolu'yla aynı dili, aynı kültürü, aynı geleneği paylaşan insanların yaşadığı tarihi bir Türkmen kenti, Türkiye'nin bir vilayeti idi. Bin yılı aşkın bir zaman boyunca Anadolu insanları ile aynı kaderi paylaştı. Kerkük'te yatan Erzurumlu şehit Ahmet ile Çanakkale'de yatan Kerküklü şehit Hüseyin de, yıllarca aynı karargahta talim görmüş, aynı karavanadan yemek yemişlerdi. Ne yazık ki bölgeden çıkar sağlayanlar önce harita üzerinde kalemle sınırlar çizdiler. Sonra kardeşi kardeşten, oğlu babadan, kızı anasından ayırdılar. Sevenlerin arasına tel örgüler çektiler, yüreklerine kor ateşler düşürdüler.Ve Türkmen illeri ayrılıktan, hasretten yananların, yol gözlemekten gözlerinin feri sönenlerin, sinesi göz göz olanların yurdu oldu.

Bugün elinizde bulunan, Mum Kimin Yanan Kerkük'ün feryadı olan hoyrat ve türküler, gözyaşları ile yıkana yıkana yalandan arınmış,Türkmenlerin milli hatıralarının ve ortak miraslarının arşividir.

Doç. Dr. Suphi SAATÇİ